piątek, 20 listopada 2026

Miejsca: Horacio Pagani Museo e Atelier di produzione w San Cesario sul Panaro

Horacio Pagani to prawdziwy człowiek orkiestra, lub jak kto woli człowiek renesansu. Motoryzacyjny Leonardo da Vinci, który jako jeden z niewielu przekuł swoje marzenia w całkiem dobrze prosperujący biznes, tworząc ikoniczne, wręcz kultowe hipersamochody.

Przez blisko 30 lat Pagani stworzył zaledwie trzy modele, czy może raczej generacje swoich pojazdów: Zondę, Huayrę i Utopię, które wyprodukowano dotąd łącznie w około 500-600 egzemplarzach. Licząc jednak wszystkie specjalne edycje, często przygotowywane w raptem kilku egzemplarzach, liczba wersji spokojnie rośnie do kilkudziesięciu. W zasadzie każde Pagani jest unikatowe, przygotowywane pod konkretnego klienta i nie ma chyba dwóch identycznych egzemplarzy. Do bezbłędnego rozpoznania wszystkich dotychczas powstałych wersji specjalnych trzeba by mieć doktorat.

Horacio Pagani urodził się 10 listopada 1955 roku w Casilada w Argentynie. Już jako 10-latek tworzył szkice i modele swojego przyszłego sportowego auta, a w 1971 własnoręcznie zbudował motorynkę z części znalezionych na złomowisku (możemy ją zobaczyć w muzeum). Jako 18 latek wymyślił i zbudował pojazd typu buggy na bazie Renault Dauphine.

Il signore Pagani studiował industrial design i mechanical engineering, a w początkach swojej kariery projektował meble oraz kampery i zabudowy do pick-upów z włókna szklanego. Jako naprawdę uzdolniony inżynier zaprojektował i zbudował w 1982 roku przyrząd do pomiaru chropowatości i nierówności nawierzchni drogowej.

W 1983 roku Horacio Pagani przeniósł się do Włoch i zaczął pracować dla Lamborghini, chociażby przy projekcie P140, za design którego odpowiadał Marcello Gandini, przez co przypominał on nieco późniejsze Bugatti EB 110, czy też Cizetę-Moroder V16T. Pracując w Lamborghini, Pagani odpowiadał również za design Countacha Anniversary z 1987 roku i kultowego pierwszego wydania Diablo z 1990 roku.

W 1991 Horacio założył swoją własną firmę Modena Design, gdzie "art and science" spotkało się w jednym miejscu z "design and engineering". Pagani rozpoczął własną działalność od tworzenia zaawansowanych materiałów kompozytowych dla Ferrari, Lamborghini, Aprilii, czy Dalary. Firma Modena Design istnieje do dzisiaj, ale obecnie skupiła się na precyzyjnym cięciu CNC komponentów do motoryzacji, lotnictwa i biomedycyny.

W 1998 roku powstało w końcu Pagani Automobili, a już rok póżniej, na salonie samochodowym w Genewie swoją premierę miała Zonda C12. Ogólnie przez dłuższy czas genewski salon był miejscem premier kolejnych odsłon dzieł Pagani: Zonda S w 2000 roku, Zonda Roadster w 2003, Zonda F w 2005, Zonda F Roadster w 2006, Zonda Cinque i Zonda R w 2009, czy w końcu Zonda Cinque Roadster i Zonda Tricolore w 2010. Późniejsze lata to już era Huayry ("łajra" w południowoamerykańskim języku indian Keczua oznacza "wiatr"). Rok 2011 to premiera pierwszej Huayry, 2013 rok to powrót do Zondy w odmianie Revolucion, 2016 rok to Huayra BC, 2017 rok przyniósł Huayrę Roadster i Zondę HP Barchetta (o niej więcej za chwilę), a 2019 rok to premiera Huayry Roadster BC. W tym czasie oprócz Genewy, premierowe pokazy nowych ewolucji zaczęły odbywać się również w amerykańskim Pebble Beach, gdzie odbywają się słynne konkursy elegancji.

W 2017 roku, w nowym budynku "fabrycznym" Pagni otwarto muzeum i atelier, gdzie z bliska można zobaczyć, jak powstają te wspaniałe samochody. Sama lokalizacja to przemysłowe tereny w gminie San Cesario sul Panaro, w regionie Emilia-Romania, w prowincji Modena, czyli w samym sercu Motor Valley, o której już tutaj pisałem. Oczywiście lokalizacja ta nie jest dziełem przypadku, bowiem w zasięgu 2-3 kwadransów jazdy mamy siedziby Ferrari, Lamborghini i dawną fabrykę Bugatti.

Wstęp do muzeum Pagani kosztuje 18 Euro za osobę dorosłą, a dzieci mają tą atrakcję za darmo. Jeśli jednak chcecie zobaczyć muzeum z przewodnikiem i wejść tam, gdzie normalnie nikogo się nie wpuszcza, musicie wysupłać z kieszeni 65 Euro (dzieci wciąż za darmo). Za tą cenę kilkunastoosobowa grupa jest oprowadzana po kameralnym muzeum, w którym wyeksponowano tylko 7, ale za to konkretnych egzemplarzy Pagani. Mamy również możliwość obejrzenia krótkiego filmu przybliżającego postać samego Horacio, czy w końcu zobaczyć z bliska jak tworzone i serwisowane są auta z jego podpisem na bokach nadwozia.

Na samym początku, w głębi głównego holu "fabryki" wita nas auto numer 0, czyli jedna z trzech Zond HP Barchetta, a konkretnie egzemplarz należący do samego Horacio. HP w nazwie to oczywiście inicjały założyciela i właściciela marki Pagani, a ta tak zwana "founder edition" została przygotowana z okazji jego 60. urodzin i zarazem 18. rocznicy prezentacji pierwszej Zondy. HP to również ostatnia Zonda, która jednocześnie była którąś z kolei ostatnich Zond, bo pierwsze Pagani kończyło swoją karierę rynkową przynajmniej kilka, jak nie kilkanaście razy. HP Barchetta kosztowała wyjściowo 15 mln. Euro, ale obecnie jej wartość trudno jest oszacować, bo żaden z trzech właścicieli nie nosi się z zamiarem jej sprzedaży. Drugą sztukę, czarną z żółtym pasem i dekorami, można było spotkać niedawno w Polsce. Jest to ta sama sztuka, która w 2022 roku uczestniczyła w słynnej na socjalach kolizji w Chorwacji i została odbudowana w miejscu swoich narodzin. Numer 3 w kolorze zielono-czarnym z pomarańczowym pasem i dekorami pozostała we Włoszech, w prywatnej kolekcji pewnego znanego i zamożnego miłośnika motoryzacji. Jak każde Pagani, również HP Barchetta napędzana jest silnikiem Mercedes-AMG. W tym konkretnym wypadku jest to V12 o pojemności 7.3 litra i mocy blisko 800 KM, przy masie własnej auta na poziomie 1250 kg.

Co więc możemy zobaczyć na ekspozycji w sali muzealnej? Idąc chronologicznie, oprócz wczesnych konstrukcji mechanicznych konstruktora i właściciela marki, są to:

1. Zonda "la Nonna" (przydomek oznaczający babcię) to podwozie z numerem 2. powstałe w 1998 roku. Wartym podkreślenia jest fakt, że auto ma przebieg sięgający 550 tysięcy kilometrów.

2. Pomarańczowa Zonda F z roku 2005 (moc 602 KM, masa 1230 kg).

3. Zonda Cinque Roadster z 2010 roku (moc 678 KM, masa 1210 kg, 6-biegowa skrzynia sekwencyjna).


4. Zonda HP Barchetta Revo z 2022 roku, która jest wyczynową i odelżoną (1070 kg) wersją HP Barchetty, nie posiadającą homologacji drogowej. Napędza ją 6-litrowe V12 o mocy 800 KM. Populacja to całe 5 sztuk.


5. Huayra Roadster BC z 2019 roku (moc 802 KM, masa 1250 kg).


6. Imola z 2020 roku (moc 827 KM, waga 1246 kg) przygotowana przez departament o symbolicznej nazwie Grande Complicazione w ilości 5 sztuk z dachem (wyceniane na 5 milionów USD każda) i 8 sztuk w wersji roadster (po 9 milionów USD każda). Prezentowane auto przejechało łącznie 16 000 km w warunkach torowych, przy prędkościach wyścigowych, co równe jest trzykrotnemu dystansowi pokonywanemu podczas 24-godzinnego maratonu w Le Mans.


7. Czerwona Huayra z 2011 roku.


Huayra to według mnie najpiękniejsze auto ze stajni Pagani i osobiście leży mi ona bardziej od nowej Utopii. Napędza ją silnik (a jakże) Mercedes-AMG M158. To V12 twin-turbo o pojemności 6. litrów, mocy 750 KM i maksymalnym momencie obrotowym 1000 Nm. Wymiary auta: długość 4605 mm, szerokość 2036 mm, wysokość 1169 mm. Masa własna to 1350 kg, a rozkład mas to 44% na przód i 56% na tył. Koła z oponami Pirelli PZero mają rozmiar 255/35 ZR 19 z przodu i 335/30 ZR 20 z tyłu. Boska i zarazem piekielna to maszyna.

Oprócz samych aut, w sali muzealnej możemy prześledzić historię samego Horacio obrazowaną przedmiotami, które wyszły spod jego ręki. Zgromadzono również sporą ilość makiet powstałych przy projektowaniu kolejnych aut. Możemy przymierzyć się do kartonowej tablicy pełniącej rolę ścianki do zdjęć, czy w końcu podziwiać ścianę z okładkami znamienitych magazynów motoryzacyjnych opisujących samochody Pagani. Może i muzeum nie jest ogromne, ale jego aranżacja i zgromadzone eksponaty zrobią wrażenie nie tylko na pasjonatach motoryzacji. W holu znajdziemy również całkiem ciekawy sklep z gadżetami (w odpowiednich cenach), a na antresoli znajduje się restauracja, do której wstęp jest możliwy tylko dla wybranych. Jako ciekawostkę dodam, że do biletów otrzymujemy okazjonalną naklejkę w kształcie okrągłego wydechu Pagani z jego czterema końcówkami. Mała rzecz, a cieszy.


Prawdziwie mocne przeżycia czekają nas w atelier, przed wejściem do którego należy zostawić w zamykanych skrytkach telefony, kamery i aparaty fotograficzne. Uwierzcie mi na słowo, że wizyta tam jest warta o wiele więcej niż wspomniane 65 Euro. Uwaga jednak, ze względu na ograniczenia i odstępy czasowe pomiędzy kolejnymi turami, zaleca się wcześniejszą rezerwację wejścia do atelier.

Atelier nie jest typową fabryką. To bardziej manufaktura, czy może nawet warsztat artystów tworzących jeżdżące dzieła sztuki. Wszystko utrzymane jest tam w idealnej czystości i wysokiej jakości. Nie ma tu miejsca na uszkodzone narzędzia, walające się resztki, czy ubytki w wyposażeniu produkcyjnym. Sama hala warsztatowa ucharakteryzowana jest na ryneczek włoskiego miasteczka z klimatycznymi lampami i wieżą zegarową z dużym zegarem widocznym z każdego jej miejsca. W oczy rzucą nam się również duże figury i rysunki na ścianach przedstawiające Myszkę Miki. Jest to celowy zabieg mający wzbudzać wśród pracowników dziecięcą ciekawość i pobudzać ich kreatywność w rozwiązywaniu problemów. Nie da się ukryć, że osoba i filozofia wyznawana przez Walta Disneya wywarły duży wpływ na twórcę marki i warsztatu Pagani.

W centralnym miejscu tego swoistego "placu zabaw" ustawiono 7 modeli w kilku etapach montażu, od wczesnej konstrukcji podwozia, aż po dodawanie elementów finalnego poszycia, wykonanych oczywiście z włókna węglowego i karbo-tytanowych kompozytów. Jedno z aut było tego dnia doglądane, czy może raczej podziwiane z bliska przez starszego mężczyznę w asyście młodszych przedstawicieli Pagani. Przypuszczam, że był to przyszły właściciel auta, który chciał na własne oczy zobaczyć jak powstaje jego nowa "zabawka".

Wzdłuż przeszklonej ściany ustawiono kolejne sześć aut, tym razem prezentujących historię rozwoju pojazdów Pagani. Była tam chociażby pełnowymiarowa makieta przedprodukcyjna Huayry, czy też wyjątkowa Codalunga z numerem 1 (ogólnie powstało ich 5 w nadwoziu coupe i 10 speedsterów). W bocznych nawach, niczym pod arkadami ulokowano mniejsze "sale" przeznaczone do serwisowania. Tego dnia dwie z nich zajęte były przez zjawiskowe torowe Huayry R. W kolejnej zaś specjaliści składali ręcznie fotele, które samie w sobie, jak zresztą i całe wnętrza Pagani, są prawdziwymi dziełami sztuki.

Przemieszczając się w dalsze rejony manufaktury Pagani trafiliśmy do jej nieco "brudniejszej" części, czyli tam, gdzie powstają elementy z włókna węglowego wzamacnianego wysokowytrzymałymi kompozytami. Mogliśmy dotknąć własnymi rękami elementów wykonanych z tych materiałów na kilku etapach ich produkcji. Trzymanie w ręku nieobrobionego, surowego liścia będącego lusterkiem Huayry to naprawdę coś niesamowitego. Mogliśmy również zobaczyć przykładowy segregator zawierającego całą dokumentację produkcyjną, indywidualną dla każdego powstającego auta, który trafia później do jego właściciela. Wrażenie zrobiły na nas duże elementy nadwozia wykonane z lekkiego, a jednocześnie wytrzymałego materiału, które z łatwością były przenoszone przez dwie osoby i to głównie ze względu na ich rozmiary, a nie wagę. Mogliśmy w końcu zerknąć do pomieszczenia, w którym stał cały rząd autoklawów, czyli komór wysokociśnieniowych i wysokotemperaturowych, służących w uproszczeniu do utwardzania elementów z włókna węglowego i kompozytów. W największej z nich spokojnie zmieściłaby się... cały autobus.

Podsumowując naszą wizytę, to w jednym miejscu mogliśmy zobaczyć z bliska w sumie jakieś 25-30 różnych egzemplarzy Pagani. Zarówno tych już historycznych, a także specjalnych egzemplarzy, jak i dopiero co powstające auta, na różnych etapach ich tworzenia i montażu. Utwierdziłem się w przekonaniu, że wizyta w muzeum i atelier Pagani jest naprawdę emocjonującym przeżyciem dla każdego fana motoryzacji. Dla nas był to również najważniejszy punkt pierwszego wypadu do Motor Valley.

W Pagani spędziliśmy ponad 3 godziny i zgodnie z początkowymi przewidywaniami, pozostało ono numerem jeden na naszej tier liście. Po Pagani przemieściliśmy się jeszcze tego samego dnia do Lamborghini w Sant'Agata Bolognese oraz do Ferrari w Modenie i Maranello. Nasza kolejność zajefajności tych miejsc to: 1 – Pagani, 2 – Ferrari Modena, 3 – Ferrari Maranello, 4 – Lamborghini. O pozostałych trzech miejscach napiszę oczywiście w kolejnych materiałach. Zaliczenie wszystkich czterech lokacji, które znajdują się w bliskiej odległości od siebie, zajęło nam ponad 12 godzin (końcówka maja, więc przy temperaturze oscylującej w okolicach 37ºC) i kosztowało łącznie 150 Euro (wstępy dla jednej osoby dorosłej i nastolatka). Oczywiście trzeba do tego doliczyć koszty dojazdu (auto, paliwo, samolot, noclegi), ale to już zostawiam do indywidualnej wyceny według osobistych preferencji. Ja napiszę raz jeszcze, że naprawdę warto!!!

Więcej zdjęć z muzeum Pagani znajdziecie na Facebooku i Instagramie.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz